Opublikowano:
prom Columbia

“Prom Columbia jest stracony. Nikt nie prze偶y艂”. Te s艂owa wypowiedziane do narodu ameryka艅skiego 1 lutego 2003 roku o godzinie 14:04 przez prezydenta Georga W. Busha rozwia艂y nadzieje wszystkich, kt贸rzy czekali na wie艣ci o losach za艂ogi promu. Kolejny sen o podboju kosmosu zosta艂 brutalnie przerwany.

Lutowe popo艂udnie 2003 roku w Huston by艂o pe艂ne napi臋tego oczekiwania. Po szesnastu, owocnych w eksperymenty dniach na orbicie oko艂oziemskiej prom Columbia wraca艂 do domu. Za艂oga misji STS-107 sk艂ada艂a si臋 z 7 os贸b:

Rick Husband – dow贸dca,
William McCool -pilot,
David Brown – specjalista misji,
Kalpana Chawla – specjalista misji,
Michael P. Anderson – dow贸dca 艂adunku,
Laurel Clark – specjalista misji,
Ilan Ramon – specjalista 艂adunku (Si艂y Powietrzne Izraela).

Sekundy przed burz膮

Lot niestety nie mia艂 mie膰 szcz臋艣liwego fina艂u. Pierwsze problemu zacz臋艂y si臋 ju偶 o godzinie 13:48:39. Wtedy to czujnik tensometryczny (czujnik napr臋偶enia) umieszczony w lewym skrzydle za panelem RCC (wzmacniany panel z w艂贸kna w臋glowego) nr 9 pokazuje anormalne odczyty. Jest to pierwszy sygna艂 nadci膮gaj膮cej katastrofy. Od tego momentu nie by艂o ju偶 odwrotu od naci膮gaj膮cych wydarze艅.

Zaledwie kilkana艣cie sekund p贸藕niej, o godzinie 13:48:59 czujnik temperatury umieszczony za tym samym panelem RCC wskazuje znaczny wzrost temperatury, za艣 minut臋 po tym w przedniej cz臋艣ci systemu manewrowania orbitalnego nast臋puje nienormalne och艂odzenie.

Minut臋 p贸藕niej prom wchodzi w faz臋 maksymalnego nagrzewania aerodynamicznego zwi膮zanego z przebijaniem si臋 przez atmosfer臋 ziemsk膮 co tylko przyspiesza nadchodz膮ce wydarzenia, cho膰 najbli偶sze kilka minut nie da 偶adnych negatywnych odczyt贸w.

Lewe skrzyd艂o Columbii jest niew膮tpliwie miejscem najwa偶niejszym w 艂a艅cuchu wydarze艅 prowadz膮cym do tragedii. To w艂a艣nie tam o godzinie 13:52:19 plazma, kt贸ra przedar艂a si臋 przez izolacj臋 termiczn膮 zaczyna niszczy膰 okablowanie czujnik贸w. Kilkana艣cie sekund p贸藕niej temperatura w przewodzie hamulcowym w pobli偶u pokrywy lewego podwozia zaczyna wzrasta膰 w tempie 3,5 掳C/min. Wzrost ten b臋dzie trwa膰 przez kolejne kilka minut.

O godzinie 13:54:24 nast臋puje ponadnominalny wzrost temperatury si艂ownika wysuwania lewego, g艂贸wnego podwozia w tempie 7 掳C/min. Chwil臋 po tym zanotowano nieoczekiwany spadek temperatury opony lewego podwozia oraz wyst膮pi艂y pierwsze zak艂贸cenia w telemetrii (system pomiaru warto艣ci podzespo艂贸w promu) pojazdu.

Liczne uszkodzenia termiczne lewego skrzyd艂a promu sprawiaj膮, i偶 o godzinie 13:57:35 sterolotki zaczynaj膮 kompensowa膰 asymetri臋 oporu aerodynamicznego. Kompensacja ta w przeci膮gu kolejnych trzydziestu sekund stanie si臋 jeszcze silniejsza.

Kolejne kilkadziesi膮t sekund p贸藕niej, o godzinie 13:58:40 komputer BFS (zapasowy system komputerowy) po raz pierwszy og艂asza alarm. Zaledwie pi臋tna艣cie sekund p贸藕niej og艂oszono drugi i ostatni alarm.

Ostatnie dane zarejestrowane o godzinie 13:59:32 wskazuj膮 na rozgrzanie si臋 obwodu hamulcowego A lewego podwozia do temperatury 77,9 掳C.

Ostatni wymiana komunikat贸w z promem brzmia艂a:

Centrum lot贸w kosmicznych: Columbia, tu Houston, odczytali艣my wiadomo艣ci odno艣nie ci艣nienia opon, ale nie zrozumieli艣my ostatniej komunikacji.

Prom kosmiczny Columbia: Roger, bo鈥 [“Roger” oznacza przyj臋cie komunikatu, za艣 “bo” to urwane s艂owo w j臋zyku angielskim. Rozwa偶a si臋 r贸偶ne warianty jego brzmienia m.in. “both” przyp. redakcja].

Wtedy te偶 odebrany zostaje ostatni kompletny pakiet danych z promu, a nast臋pnie utracono z nim 艂膮czno艣膰 telemetryczn膮. W tym czasie znajdowa艂 si臋 on na wysoko艣ci 63 135 m i lecia艂 z pr臋dko艣ci膮 oko艂o 20 000 km/h.

Nast臋pnie uda艂o si臋 odebra膰 o 32 sekundy znacznie zniekszta艂conej telemetrii niemo偶liwej do odczytania w czasie rzeczywistym. Pr贸by jej p贸藕niejszej deszyfracji ujawni艂y dalsze wy艂膮czanie silniczk贸w manewrowych w celu wyr贸wnania pozycji promu. Kolejne 25 sekund nie uda艂o si臋 nigdy odszyfrowa膰.

Tragiczny fina艂

O godzinie 14:00:02 od promu kosmicznego Columbia odrywa si臋 pierwszy du偶y fragment, przypuszczalnie by艂 to element lewego skrzyd艂a. U艂amki sekund p贸藕niej wraca telemetria, a dane nap艂ywaj膮ce z czujnik贸w hydrauliki lewego skrzyd艂a wskazuj膮 na zerowe warto艣ci ci艣nienia.

Dwie sekundy p贸藕niej telemetria zostaje ostatecznie zerwana. Oderwane zostaje r贸wnie偶 ca艂e lewe skrzyd艂o promu co powoduje gwa艂towne i chaotyczne napr臋偶enia ca艂ej struktury orbitera.

O godzinie 14:00:17 odrywa si臋 drugi du偶y szcz膮tek promu, a nast臋pnie sekund臋 p贸藕niej trzeci.

Sekund臋 p贸藕niej system rejestracji zdarze艅 Orbiter Experiments Recorder (OEX) milknie, a po kolejnych trzech sekundach, o godzinie 14:00:23 kad艂ub promu Columbia rozpada si臋 na kilka fragment贸w. Za艂oga ponosi 艣mier膰.

Szcz膮tki promu spad艂y na terenie stanu Teksas. Obszarze upadku mia艂 kszta艂t elipsy o przybli偶onych wymiarach 500 x 100 km.

Chcesz pozna膰 kosmos nie odrywaj膮c si臋 od Ziemi? Poznaj ofert臋 Centrum Edukacyjnego Planeta Anuka
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!Scroll Up